۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌۭ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌۭ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم ۚ مِّنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ تُوصُونَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۗ وَإِن كَانَ رَجُلٌۭ يُورَثُ كَلَـٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةٌۭ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتٌۭ فَلِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ ۚ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى ٱلثُّلُثِ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصَىٰ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّۢ ۚ وَصِيَّةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌۭ ١٢
Ва лакум нисфу мо тарака азвоҷукум ил лам яку-л лаҳунна валад. Фа ин кона лаҳунна валадун фа лакуму-р-рубуъу мим-мо таракн. Мин баъди васийяти-н йусина биҳа ав данн. Ва лаҳунна-р рубуъу мим-мо тарактум ил лам яку-л лакум валад. Фа ин кона лакум валадун фа лаҳунна-с сумуну мим-мо тарактум. Мин баъди васийятин тусуна биҳа ав данн. Ва ин кона раҷулу-н йурасу калолатан ав имраату-в ва лаҳу ахун ав ухтун фа ли кулли воҳиди-м минҳума-с-судус. Фа ин кону аксара мин золика фа ҳум шуракау фи-с-сулус. Мин баъди васийяти-н йусо биҳа ав дайнин ғайра музорр. Васийята-м миналлоҳ. Валлоҳу Ъалимун ҳалим.
Ояти мазкур, мероси зану шавҳарро баён намуда, дар нахустҷумлаи худ мефармояд, ки зане аз олам мегузарад, аз шавҳари ҳозирааш, ё аз шавҳари пешинааш фарзанде надорад, нисфи моли чунин занро шавҳари ҳозирааш мерос мебарад. Агар фарзанде дошта бошад, бигзор аз шавҳари аввалааш бошад, дар ин сурат барои шавҳараш чаҳоряки моли мерос мерасаду халос. Албатта, дар ҳама сурат тақcими моли мерос баъди пардохти қарзҳо ва васиятҳои майит анҷом мегирад. Дар сурати чаҳорум, ояти мазкур мефармояд, ки шавҳари зане аз олам мегузарад, ки умуман фарзанд надорад, дар ин сурат хоҳ як зан бошанд, хоҳ зиёд чаҳоряки аз моли шавҳарашонро мерос мебаранд. Агар фарзанде хоҳ аз ин зан, хоҳ аз зани қаблӣ дошта бошад, дар ин сурат як зан, ё ҳамаи занҳо якҷоя ҳаштяки молҳои шавҳарашонро ҳамчу мерос соҳиб мешаванд. Ин ҳам бошад, баъди адо кардани васиятҳои майит ва баъди адо кардани қарзҳои ӯ анҷом мегирад. Яъне агар зан маҳрашро нагирифта бошад, аввал аз ҷамии мол маҳрашро мегирад, баъд меросашро. Дигар васиятҳо ва қарзҳо бо ин қиёсанд. Дар сурате, ки мард ё зане аз олам мегузараду падар, фарзанд ё фарзанди фарзанд надоранд, локин аз тарафи модар як бародар ё як хоҳар дорад, инро “калола” мегӯянд. Дар чунин сурат, ҳиссаи он бародар ё хоҳари модарӣ аз моли мероси ӯ аз шаш як аст. Агар меросхӯри модарандарӣ (аз як нафар қатъи назар онҳо хоҳаранд ё бародар), зиёд бошад, сеяки моли маййити “калоларо” мерос мебаранду, дар он сеяк ҳамаи онҳо шариканд. Аммо Умар (р) дар чунин сурат ҳам, ҳиссаи як бародарро ду баробари ҳиссаи хоҳараш фармудаанд. Бояд васият зиёновар набошад. Яъне ба сабаби васият меросбареро аз моли мерос маҳрум насозад ё барои шахсе, ки айни ҳол меросбар аст, васияти иловагӣ накунад ё дар зиммаи ӯ чизе несту локин барои шахсе чизеро иқрор мекунад, аз чунин васиятҳои зиёновар, бояд даст кашид, ки Расулуллоҳ (с) бо ривояти Аби Ҳотам аз Абдуллоҳ ибни Аббос (р) гуфтаанд: “Васияте, ки ба ворисон зиён мерасонад, гуноҳи кабира аст”.
4:12